Układ tolerancji i pasowań gwintów metrycznych walcowych z pasowaniem luźnym.

Tolerancji średnic D i d1 nie ustala się, co nie oznacza, że wartości tych średnic mogą być dowolne. W praktyce, ze względu na kształt narzędzia, nie zachodzi obawa wykonania za dużej średnicy D lub za małej średnic d1; należy jedynie zabezpieczyć się przed zbyt małą średnicą D oraz za dużą średnicą d1. Te jednostronne ograniczenia regulują odpowiednie wartości odchyłek (EI, es) wartościach równych odchyłką podstawowym, określającym położenie pól tolerancji średnic podziałowych, a więc D2 i d2.

Położenia pól tolerancji średnic gwintów określają odchyłki podstawowe, wyznaczane względem nominalnych wymiarów średnie. Symbole tych odchyłek są takie same, jak w przypadku wałków i otworów. Odchyłki podstawowe pól tolerancji średnic są skierowane w głąb materiału, dzięki czemu przy skręcaniu nakrętki ze śrubą wystąpi pasowanie luźne. Jako podstawowe przyjmuje się nastepujące odchyłki:

· Dolną EI dla gwintów wewnętrznych,

· Górną es dla gwintów zewnętrznych.

Zależnie od wartości odchyłek podstawowych ustala się położenia pól tolerancji średnic oznaczone symbolami literowymi: E, F, G, H, d, e, f, g, h. Podobnie jak w układzie tolerancji wałków i otworów, wartości odchyłek podtsawowych dla połączeń pól tolerancji h oraz H są równe zeru. Należy podkreślić, że dla obu tolerowanych średnic gwintu wartości odchyłek podstawowych są takie same.

b) określenie pola tolerancji danej średnicy gwintu wymaga łącznego podania:

· szeregu tolerancji, co jest równoznaczne z wartością tolerancji (np. 6),

· położenia pola tolerancji średnicy, a więc wartości odchyłki podstawowej w postaci symbolu literowego (np. H).

Pole tolerancji gwintu tworzą dwa pola tolerancji średnic, a więc D1 i D2 lub d i d2. Pole tolerancji gwintu wewnętrznego określa skojarzenie pól tolerancji średnicy podziałowej D2 i średnicy zewnętrznej d. Pola tolerancji gwintów zew. I wew. Są położone w głębi materiału. W przypadku położeń H i h (El = 0, es = 0 ) pola tolerancji --- zarówno gwintów wew., jak i zew. – stykają się bezpośrednio z zarysem nominalnym.

Ustalono trzy grupy długości skręcenia: S – małą, N – średnią, L – dużą. Jeśli uwzględni się, że zarówno w śrubach, jak i nakrętkach odchyłki wykonawcze mają różne wartości w obrębie pól tolerancji, łatwo dostrzec związek między długością skręcenia a luzami granicznymi. Aby umożliwić skręcanie wzajemne gwintów, wzrostowi długości skręcenia powinno towarzyszyć powiększanie się luzów granicznych, a więc oddalanie się od siebie i wzrost pól tolerancji nakrętki i śruby. To stwierdzenie znajduje odbicie w polach normalnych tolerancji gwintów w zależności od długości skręcenia w orientacyjnym podziale na klasy gwintu.

PN-83/M-02113 zawiera odchyłki graniczne średnic gwintów wew. i zew o normalnych polach tolerancji; podane tam wartości zostały obliczone na podstawie odchyłek podstawowych i odpowiednich tolerancji. Do gwintów specjalnych, na przykład sprawdzianów gwintowych (PN-70/M-02130), gwintów mikrometrycznych itp. stosuje się odrębne zasady tolerowania, różne od zasad stosowanych w tolerowaniu gwintów ogólnego przeznaczenia (tocznych, walcowanych, nacinanych itp. ).

Charakter pasowania gwintów jest określony wzajemnym położeniem pól tolerancji średnicy podziałowej śruby i nakrętki. W pasowaniu luźnym pole tolerancji gwintu śruby jest położone poniżej pola tolerancji gwintu nakrętki. Pasowanie suwliwe jest szczególnym przypadkiem pasowania luźnego, gdy pola tolerancji gwintów obu elementów, tj. śruby i nakrętki, stykają się. Pasowanie ciasne zachodzi wówczas, gdy pole tolerancji gwintu śruby znajduje się powyżej pola tolerancji gwintu nakrętki (PN-88/M-02115). W pasowaniu mieszanym pola tolerancji zachodzą na siebie (PN-88/M-02114).

« Powrót